Thành cổ Sơn Tây

Được xây dựng vào năm Minh Mạng thứ 3 (1822), đây là tòa thành quân sự được xây bằng đá ong đầu tiên và duy nhất còn tồn tại đến ngày nay, mang trên mình vẻ đẹp kiêu hãnh, thâm nghiêm cùng những trầm tích lịch sử quý giá của vùng đất xứ Đoài.

Về mặt tổng thể, Thành cổ Sơn Tây được thiết kế theo mô hình kiến trúc quân sự Vauban nổi tiếng của Pháp, kiểu pháo đài phòng thủ kiên cố với mặt bằng hình tứ giác, các góc nhô ra ngoài để tối ưu hóa góc bắn.

Tài hoa của những người thợ xưa là việc bản địa hóa kiến trúc Tây phương bằng nguồn vật liệu đá ong đặc trưng của địa phương. Những khối đá xù xì, khi mới đào lên thì mềm dẻo, nhưng qua thời gian, được tôi luyện dưới nắng gió trở nên rắn chắc như thép. Sau hơn hai thế kỷ, những bức tường đá ong vẫn bền bỉ đứng vững, khoác lên mình sắc cam nâu trầm mặc và lớp rêu phong dày dặn của thời gian.

Bao bọc lấy tòa thành là hào nước rộng lớn kết nối trực tiếp với sông Tích, tạo thành hàng rào bảo vệ tự nhiên vững chắc. Bốn cổng thành theo hướng Đông, Tây, Nam, Bắc đều được xây vòm bằng gạch nung kiên cố. Điểm đặc biệt khiến du khách mê đắm chính là hình ảnh những bộ rễ cây si, cây đa cổ thụ hàng trăm năm tuổi buông xuống, ôm trọn lấy những vòm cổng gạch cổ kính, tạo nên một vẻ đẹp hư ảo như bước ra từ truyền thuyết.

Bên trong khuôn viên thành, nhiều công trình di tích quan trọng được bảo tồn và phục dựng tỉ mỉ như Kỳ Đài, Đoan Môn, Điện Kính Thiên và hai ao vuông ở trước cột cờ... Thành cổ Sơn Tây ngày nay đã vươn mình trở thành một “trái tim” du lịch sống động. Việc đưa tuyến phố đi bộ xung quanh Thành cổ vào hoạt động đã thổi một luồng sinh khí mới cho di sản này.

Minh Phương