Nguồn lực lớn cho tương lai
Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2-9 vừa qua, nhiều di tích, bảo tàng của Hà Nội như Nhà tù Hỏa Lò, Bảo tàng Lịch sử quốc gia... đón rất đông người dân và du khách.
Hình ảnh những dòng người xếp hàng tham quan, các bạn trẻ chăm chú đọc từng dòng tư liệu, lặng người trước những hiện vật của quá khứ, gợi ra một tín hiệu đáng mừng: Những câu chuyện về lịch sử đang được giới trẻ lắng nghe, thấu hiểu nhiều hơn.
Sức hút ấy không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của những nỗ lực làm mới di sản trong thời gian qua. Tại Nhà tù Hỏa Lò, các chương trình trải nghiệm, đặc biệt tour đêm “Đêm thiêng liêng”, đã tạo nên cách tiếp cận giàu cảm xúc, giúp du khách không chỉ xem hiện vật mà còn được nghe, được cảm nhận những câu chuyện lịch sử trong một không gian đặc biệt.
Nhiều bảo tàng cũng từng bước đổi mới cách trưng bày, tăng tính trực quan, tương tác, ứng dụng công nghệ để đưa hiện vật và câu chuyện lịch sử đến gần công chúng. Cùng với đó, công tác truyền thông có nhiều chuyển biến, khi các di tích, bảo tàng chủ động kể câu chuyện của mình trên các nền tảng số bằng hình thức sinh động, gần gũi, phù hợp với công chúng, nhất là người trẻ.
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những cuộc gặp gỡ ấy không chỉ dừng lại trong vài giờ tham quan, hoặc chỉ được nhớ đến mỗi khi có dịp? Để làm được điều đó, các di tích và bảo tàng cần tiếp tục đổi mới cách kể chuyện, ứng dụng công nghệ, xây dựng những chương trình trải nghiệm sinh động để lịch sử trở nên gần gũi mà không bị giản lược, hấp dẫn nhưng vẫn giữ được chiều sâu.
Khi di sản biết “trò chuyện” với công chúng bằng ngôn ngữ của thời đại, những giá trị của quá khứ sẽ có cơ hội sống lâu hơn trong đời sống hôm nay. Khi đó, những tour trải nghiệm, chương trình giáo dục, sản phẩm nghệ thuật và nội dung số từ di sản cũng có thể trở thành những sản phẩm văn hóa có giá trị, góp phần phát triển công nghiệp văn hóa Thủ đô. Đây cũng là hướng đi mà Hà Nội có rất nhiều lợi thế khi sở hữu kho tàng di sản phong phú bậc nhất cả nước.
Một kỳ nghỉ lễ rồi sẽ qua, nhưng nếu sau mỗi chuyến đến di tích, bảo tàng, mỗi người thêm yêu lịch sử, có thêm câu chuyện để sẻ chia thì đó cũng là lúc di sản thực sự sống trong đời sống hôm nay và trở thành nguồn lực cho tương lai.