Paris chuyển mình trên hành trình xanh hóa đô thị
Paris đang từng bước trở thành hình mẫu giao thông xanh khi lượng xe đạp lưu thông tiếp tục tăng trong năm 2025 và 2026. Thành phố dự kiến đầu tư thêm 200 triệu euro cho hạ tầng, hướng tới giảm phụ thuộc vào ô tô và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Cuộc cách mạng xe đạp
Trước khi xe đạp trở thành hình ảnh quen thuộc như hiện nay, đường phố Paris từng dành phần lớn không gian cho các phương tiện cơ giới, với tình trạng ùn tắc thường xuyên tại nhiều trục đường chính, đặc biệt vào giờ cao điểm. Sự phụ thuộc vào ô tô gây sức ép lên hạ tầng, đồng thời làm gia tăng ô nhiễm không khí và tiếng ồn đô thị. Theo Airparif, cơ quan quan trắc và đánh giá chất lượng không khí vùng Île-de-France, năm 2015, giao thông đường bộ chiếm 65% lượng phát thải oxit nitơ (NOx) và 35% lượng phát thải bụi mịn PM2.5 tại Paris.
Những năm gần đây, diện mạo đường phố Paris dần thay đổi. Trên các đại lộ từng ken đặc ô tô, người dân đạp xe đi làm, đưa con đến trường hay mua sắm ngày càng phổ biến. Các tuyến đường dành riêng cho xe đạp được mở rộng, kết nối khu dân cư với trung tâm, trong khi một số khu vực ven sông Seine và đường phố nội đô được cải tạo để ưu tiên người đi bộ, người đi xe đạp và các phương tiện ít phát thải.
Theo báo cáo giao thông năm 2025 của chính quyền Paris, lượng xe đạp lưu thông trên mạng lưới được theo dõi tăng 7,9% so với năm 2024 và cao hơn 47% so với năm 2020. Đến cuối năm 2025, thành phố có tổng cộng 1.607 km hạ tầng dành cho xe đạp, tăng 31 km trong một năm.
Dữ liệu điều tra dân số do Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế quốc gia Pháp (INSEE) công bố cho thấy xe đạp đã vượt ô tô trong lựa chọn phương tiện đi làm của người dân Paris. Trong nhóm lao động cư trú tại thủ đô, xe đạp chiếm 10,1% số chuyến đi làm, so với 9% của ô tô. Năm 2015, tỷ lệ tương ứng là 4,2% và 12,3%.
Dù giao thông công cộng và đi bộ vẫn giữ vai trò chủ đạo, sự gia tăng tỷ lệ sử dụng xe đạp cho thấy người dân Paris đang có thêm lựa chọn thuận tiện cho những hành trình ngắn, thay vì phụ thuộc vào ô tô như trước.
Trên đại lộ Sébastopol, một trong những tuyến đường có lưu lượng xe đạp cao nhất thành phố, chính quyền Paris ghi nhận trung bình 15.596 lượt xe đạp mỗi ngày trong năm 2025, tăng 7% so với năm trước. Lượng phương tiện lưu thông trên tuyến đường này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn đối với hạ tầng dành riêng cho xe đạp.
Quy hoạch dài hạn tạo động lực cho giao thông xanh
Trong hơn một thập kỷ qua, chính quyền Paris, đặc biệt dưới thời Thị trưởng Anne Hidalgo, đã theo đuổi chiến lược tái phân bổ không gian đường phố, mở rộng hạ tầng xe đạp và từng bước hạn chế sự phụ thuộc vào ô tô cá nhân.
Các kế hoạch Plan Vélo (kế hoạch phát triển xe đạp và giao thông thân thiện với môi trường) tập trung xây dựng mạng lưới làn xe đạp liên tục, cải thiện an toàn tại giao lộ và phát triển các điểm đỗ xe. Trong đại dịch COVID-19, Paris triển khai những làn xe đạp tạm thời nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại. Sau đại dịch, nhiều tuyến đường được duy trì và chuyển thành hạ tầng lâu dài, góp phần hình thành mạng lưới giao thông xanh hiện nay.
Song song với đầu tư hạ tầng, thành phố từng bước giảm không gian dành cho ô tô thông qua việc chuyển đổi một số chỗ đỗ xe, mở rộng khu vực đi bộ và tăng diện tích cây xanh. Các biện pháp hạn chế phương tiện gây ô nhiễm cũng được triển khai nhằm cải thiện chất lượng không khí.
Hệ thống xe đạp công cộng Vélib' góp phần đưa phương tiện này đến gần hơn với người dân và du khách. Theo đơn vị vận hành, hệ thống ghi nhận khoảng 48 triệu lượt sử dụng trong năm 2025, với gần 20.000 xe tại khoảng 1.500 trạm ở Paris và khu vực lân cận. Người dùng có thể sử dụng xe đạp mà không cần sở hữu phương tiện riêng, đồng thời dễ dàng kết nối với tàu điện ngầm và các tuyến giao thông công cộng khác.
Theo thông tin công bố ngày 14-10-2026, Paris dự kiến dành 200 triệu euro cho kế hoạch phát triển xe đạp giai đoạn 2027–2032, hướng tới xây dựng thêm 140 km làn xe đạp và cải tạo 420 nút giao nhằm tăng mức độ an toàn cho người đi xe đạp và người đi bộ.
Khoản đầu tư mới cho thấy thành phố tiếp tục ưu tiên hoàn thiện mạng lưới giao thông dành cho xe đạp. Khi lượng người sử dụng phương tiện này tăng lên, yêu cầu về kết nối tuyến đường, chỗ đỗ xe và an toàn tại các nút giao cũng trở nên cấp thiết hơn.
Tuy nhiên, việc chuyển đổi không gian đường phố tại Paris vẫn gây ra những tranh luận. Thu hẹp chỗ đỗ xe và hạn chế ô tô có thể gây bất tiện cho một bộ phận cư dân, người làm việc xa trung tâm và các doanh nghiệp phụ thuộc vào vận chuyển hàng hóa. Khi lượng xe đạp tăng nhanh, nguy cơ xung đột giữa người đi xe đạp, người đi bộ và phương tiện cơ giới cũng đòi hỏi các biện pháp tổ chức giao thông phù hợp.
Bài toán phát triển đô thị bền vững
Thực tế tại Paris cho thấy phát triển giao thông xanh không chỉ phụ thuộc vào số kilomet đường dành cho xe đạp. Để người dân duy trì thói quen đi lại mới, các tuyến đường cần được kết nối liên tục, giao lộ bảo đảm an toàn, có đủ không gian đỗ xe và thuận tiện chuyển tiếp sang phương tiện công cộng. Ngược lại, hạ tầng thiếu đồng bộ có thể khiến người dân khó lựa chọn xe đạp cho nhu cầu đi lại hằng ngày.
Chuyển đổi giao thông xanh cũng không đồng nghĩa với loại bỏ hoàn toàn ô tô. Chính quyền thành phố phải cân đối nhu cầu của các nhóm dân cư, hoạt động vận chuyển hàng hóa và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu của những người không thể sử dụng xe đạp.
Về môi trường, giảm các chuyến đi bằng ô tô có thể góp phần hạn chế phát thải và tiếng ồn giao thông. Tuy nhiên, chất lượng không khí còn chịu tác động từ nhiều nguồn khác nên không thể quy toàn bộ kết quả cải thiện môi trường cho chính sách phát triển xe đạp.
Từ những làn xe đạp tạm thời trong đại dịch COVID-19 đến kế hoạch đầu tư mới cho giai đoạn 2027–2032, Paris đang cho thấy tác động của một chiến lược giao thông được duy trì trong thời gian dài. Việc kết hợp đầu tư hạ tầng, hạn chế phương tiện cá nhân và tăng khả năng kết nối với giao thông công cộng đã giúp xe đạp từng bước trở thành lựa chọn đi lại thường nhật.
Đối với những đô thị đang đối mặt với ùn tắc và ô nhiễm, kinh nghiệm từ Paris cho thấy phát triển giao thông xanh cần bắt đầu từ điều kiện đi lại thực tế của người dân. Khi đường phố an toàn hơn, hạ tầng được kết nối tốt hơn và các phương tiện ít phát thải trở nên thuận tiện, thói quen di chuyển có thể thay đổi, góp phần xây dựng môi trường đô thị bền vững.
Tổng hợp