Cuộc tìm kiếm những đơn vị máu không thể thay thế

Từ những nghĩa cử cao đẹp…

Ở tuổi 59, ông Trần Văn Tuấn (ở Hà Nội) bắt đầu đếm ngược thời gian còn được hiến máu theo quy định. Chỉ một năm nữa, người đàn ông này sẽ chạm giới hạn độ tuổi hiến máu. Nghĩ đến ngày không còn đủ điều kiện trực tiếp trao đi những đơn vị máu, điều khiến ông tiếc nuối không phải là từ bỏ một hoạt động quen thuộc, mà là không còn có thể góp phần giúp những người bệnh đang cần máu.

Ít ai biết, động lực khiến ông Tuấn bền bỉ với hành trình ấy bắt nguồn từ một ký ức sinh tử của gia đình. Năm xưa, khi người vợ sinh con đầu lòng, biến chứng băng huyết nghiêm trọng khiến máu thấm đẫm cả chiếc chăn. Trong thời khắc nguy cấp, những đơn vị máu được truyền kịp thời đã giúp vợ ông thoát khỏi lưỡi hái tử thần.

Từ trải nghiệm ấy, ông Tuấn hiểu sâu sắc giá trị của mỗi đơn vị máu đối với sự sống con người. Mỗi lần đến Viện Huyết học - truyền máu trung ương hiến máu, ông lại nhớ đến thời khắc sinh tử của vợ năm nào và nghĩ đến những bệnh nhân đang chờ máu. Ký ức ấy thôi thúc ông tiếp tục trao đi những giọt máu của mình, đồng thời vận động người thân, bạn bè cùng tham gia. Với ông, đó là cách tiếp nối ân tình từ những người từng cứu sống vợ mình.

Nếu câu chuyện của ông Tuấn bắt đầu từ lòng biết ơn, thì hành trình của anh Vũ Văn Sửu (ở Hà Nội) lại được ghi dấu bằng một chuyến đi đặc biệt giữa thời điểm dịch Covid-19 căng thẳng.

Nhớ lại lần hiến máu năm 2021, anh Sửu kể, khi ấy, anh đang ở khu vực cửa khẩu Hà Tĩnh, cách xa Hà Nội. Nhận được cuộc gọi mời hiến máu từ Viện Huyết học - truyền máu trung ương, anh lập tức thu xếp công việc để trở về.

Thế nhưng, hành trình không hề đơn giản. Những chốt kiểm soát, yêu cầu giấy đi đường và các quy định phòng, chống dịch khiến việc di chuyển gặp vô vàn khó khăn. Phải mất ba ngày, anh mới về đến Viện để thực hiện việc hiến máu. Ba ngày di chuyển chỉ để có một lần hiến máu, nhưng với anh Sửu, điều quan trọng nhất là có mặt khi người bệnh cần.

Với chị Triệu Thị Điệp (ở thành phố Bắc Ninh), những cuộc gọi từ Viện Huyết học - truyền máu trung ương cũng trở thành niềm vui đặc biệt. Gắn bó với hoạt động hiến máu từ năm 2019, chị luôn sẵn sàng thu xếp công việc để đến Viện mỗi khi được mời. Quãng đường cả đi và về hơn 100km chưa bao giờ khiến chị ngần ngại. Chị hiểu rằng, ở đâu đó trong bệnh viện đang có một người bệnh chờ đơn vị máu tương thích với mình. Nghĩ đến bệnh nhân đó, chị Điệp cảm thấy những vất vả trên đường không còn đáng kể.

Ba con người, ba hoàn cảnh và những lý do khác nhau để gắn bó với hành trình hiến máu. Họ là ba trong số 150 người hiến máu hòa hợp phenotype tiêu biểu năm 2026 được Viện Huyết học - truyền máu trung ương tôn vinh.

Những đơn vị máu được trao đi từ sự sẻ chia của cộng đồng đang góp phần viết tiếp hành trình sống của rất nhiều người, trong đó có Ma Thị Thu Hằng, cô gái 17 tuổi ở Tuyên Quang mắc bệnh tan máu bẩm sinh. Gần như hằng tháng, em phải nhập viện truyền 2-3 đơn vị máu, khiến việc học nhiều lần gián đoạn.

Cuối năm 2025, Hằng được chuyển sang truyền máu hòa hợp phenotype. Em mong ngày càng có nhiều người hiến máu mang đặc điểm kháng nguyên tương thích, để mình và những bệnh nhân cùng cảnh ngộ có thêm cơ hội điều trị, được sống, làm việc và theo đuổi ước mơ.

… đến ngân hàng máu phenotype bền vững

Những câu chuyện của ông Tuấn, anh Sửu, chị Điệp cho thấy, giá trị của sự sẵn lòng khi người bệnh cần máu. Tuy nhiên, với những bệnh nhân phải truyền máu nhiều lần, tìm được một người hiến phù hợp chỉ là bước đầu. Điều quan trọng hơn là xây dựng được cộng đồng người hiến đủ lớn, gắn bó lâu dài và sẵn sàng có mặt khi cần thiết. Đây cũng là một trong những thách thức đặt ra đối với công tác truyền máu hiện nay.

Tiến sĩ Nguyễn Bá Khanh, Phó Giám đốc Trung tâm Máu quốc gia, Viện Huyết học - truyền máu trung ương cho biết, tính đến tháng 9-2026, Hội Truyền máu quốc tế công nhận có 49 hệ nhóm máu hồng cầu với 401 kháng nguyên nhóm máu khác nhau. Vì vậy, tìm được người hiến có đặc điểm phenotype phù hợp đã khó, duy trì được nguồn người hiến sẵn sàng đồng hành lại càng quý giá hơn.

Thực tế cho thấy, nhu cầu máu hòa hợp phenotype ngày càng lớn. Năm 2025, Trung tâm Máu quốc gia tiếp nhận gần 3.500 dự trù đơn vị máu hòa hợp phenotype từ các cơ sở điều trị và đã đáp ứng gần 3.400 đơn vị, đạt trên 97% nhu cầu. Tuy nhiên, lượng máu phù hợp có sẵn trong kho chỉ đáp ứng khoảng 45%; 55% còn lại phải tìm kiếm, huy động trực tiếp từ cộng đồng người hiến máu.

Trong 10 tháng năm 2026, số lượng đơn vị máu hòa hợp phenotype dự trù tăng lên gần 4.700 đơn vị, mức cao nhất từ trước đến nay, đáp ứng được trên 85% nhu cầu. Trong hơn 4.000 đơn vị máu phenotype được cung cấp, có trên 60% được huy động trực tiếp từ cộng đồng người hiến máu.

Đáng trân trọng, 150 người hiến máu hòa hợp phenotype tiêu biểu năm 2026 được Viện Huyết học - truyền máu trung ương tôn vinh đã hiến tổng cộng gần 3.700 đơn vị máu, trung bình mỗi người gần 25 lần. Riêng năm 2026, những người hiến máu này đã đóng góp 552 đơn vị máu, trung bình mỗi người hiến khoảng 3,7 lần.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Bá Khanh, đằng sau những con số ấy là sự hy sinh thời gian, công sức và cả những kế hoạch riêng của mỗi người. Có những lời kêu gọi được đáp lại rất nhanh chóng, có những sự sẻ chia diễn ra âm thầm, nhưng tất cả đều xuất phát từ mong muốn giúp người bệnh có thêm cơ hội điều trị. Chính sự tin tưởng, gắn bó qua nhiều năm đã góp phần hình thành cộng đồng người hiến máu hòa hợp phenotype rất đáng quý.

Trong thời gian tới, nhu cầu sử dụng máu hòa hợp phenotype được dự báo tiếp tục tăng, trong khi việc tìm kiếm và duy trì nguồn người hiến phù hợp vẫn còn nhiều khó khăn. Điều đó đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác chuyên môn, điều phối và xây dựng cộng đồng người hiến máu.

“Trung tâm Máu quốc gia mong muốn mỗi người hiến tiếp tục giữ gìn sức khỏe, duy trì sự đồng hành và lan tỏa tinh thần nhân ái, kết nối thêm nhiều người cùng tham gia hiến máu, đặc biệt là hiến máu hòa hợp phenotype”, Tiến sĩ Nguyễn Bá Khanh bày tỏ.

Trong cuộc tìm kiếm những đơn vị máu không thể thay thế, điều quý giá nhất không chỉ nằm ở sự tương thích của từng kháng nguyên, mà còn được tạo nên từ những tấm lòng luôn sẵn sàng sẻ chia khi người bệnh cần. Bởi mỗi lần trao đi một đơn vị máu phù hợp, họ trao hy vọng sống và trao cả cơ hội viết tiếp những ước mơ tưởng chừng dang dở...

Thu Trang