Vẻ đẹp độc đáo của đình Tường Phiêu
Nằm cách trung tâm Thủ đô Hà Nội 40km về phía Tây, đình Tường Phiêu (hay còn gọi là đình Cả) ở xã Phúc Thọ là di tích cổ kính nổi tiếng xứ Đoài. Đây là ngôi đình lớn nhất trong vùng, có kiến trúc độc đáo, được xây từ thời nhà Lê (thế kỷ XVII - XVIII).
Đình thờ phụng ba vị Đức Thánh Tản Viên và một vị Quán Sơn Thành hoàng. Ngày 24-12-2018, đình Tường Phiêu được Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt. Mới đây, Lễ hội đình Tường Phiêu được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Theo dân làng, đình Tường Phiêu xây dựng hướng về Tây Nam, quay mặt về dãy Ba Vì, nơi có đền thờ Tản Viên Sơn Thánh. Tương truyền rằng, vì thương dân làng nghèo khó nên Tản Viên Sơn Thánh đã đến đây dạy dân nghề trồng lúa và nghề bắt cá “dập sào” độc đáo (dùng cây sào lớn, mũi sào có rọ để bắt cá), giúp dân làng có cuộc sống ấm no. Hiện nay, Lễ hội đình Tường Phiêu vẫn duy trì nhiều nghi thức dân gian truyền thống, trong đó có nghi lễ rước Thánh ban đêm...
Theo tư liệu của Cục Di sản Văn hóa Việt Nam, đình Tường Phiêu là một trong những ngôi đình còn giữ được nét thờ cúng đặc trưng về Đức Tản Viên Sơn Thánh. Đình Tường Phiêu có kiến trúc nghệ thuật khá đặc biệt, được dựng bằng gỗ lim, đá ong, đất nung. Đình Tường Phiêu có bố cục mặt bằng tổng thể hình chữ “Nhất”, được chia làm ba gian hai chái. Đứng ở sân nhìn vào, đình như một ngôi nhà sàn lớn, được cách điệu mềm mại, uyển chuyển bởi hệ thống mái và các đầu đao cong. Trên bờ nóc đắp nổi hình “Lưỡng long chầu nhật”, đậm dấu ấn thời Lê Trung hưng. Nghệ thuật trang trí điêu khắc tinh xảo, tập trung chủ yếu tại tòa Đại đình. Hiện nay, đình còn lưu giữ được nhiều di vật quý, như kiệu rước từ thế kỷ XVII - XVIII, sáu đạo sắc phong thời Nguyễn, các di vật gốm khoảng thế kỷ XVIII - XIX...
Với giá trị độc đáo về văn hóa, lịch sử, kiến trúc và mỹ thuật, Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu là công trình mang tính biểu tượng của văn hóa xứ Đoài và là “điểm tựa tinh thần” của người dân nơi đây. Hằng năm, người làng Tích Giang vẫn tổ chức Lễ hội đình Tường Phiêu với bốn kỳ lễ; riêng Lễ hội Rằm tháng Giêng âm lịch (ngày sinh của Tản Viên Sơn Thánh) là lễ hội lớn nhất, thường kéo dài ba ngày với nhiều hoạt động độc đáo, thu hút đông đảo người dân các làng lân cận và thị xã Sơn Tây.
Mới đây, để phát huy giá trị di tích Tường Phiêu, xã Phúc Thọ đã phối hợp với Sở Du lịch Hà Nội xây dựng tuyến du lịch mới, liên kết các điểm di tích trên địa bàn như Di tích quốc gia đặc biệt đền Hát Môn, Di tích quốc gia đặc biệt đình Tường Phiêu, trải nghiệm du lịch nông nghiệp...