Chuyên Mỹ "khảm" tương lai bằng tinh hoa truyền thống
Trải bao biến thiên thời cuộc, nghề khảm trai ở Chuyên Mỹ vẫn bền bỉ tồn tại. Sau khi tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, Chuyên Mỹ hôm nay là “bảo tàng sống” của nghề thủ công truyền thống, từ làng nghề khảm trai nổi tiếng đến làng da giày Phú Yên, may mặc Vân Từ, mộc mỹ nghệ Tân Dân…
Định hướng giai đoạn 2025 - 2030, Chuyên Mỹ xác định rõ trọng tâm phát triển kinh tế dựa trên nền tảng văn hóa và làng nghề truyền thống, hướng tới mục tiêu lớn hơn: Đưa làng nghề Chuyên Mỹ trở thành đại diện tiêu biểu của Hà Nội tham gia Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, khẳng định bản sắc, vị thế văn hóa Thủ đô nước Việt.
Không gian sáng tạo hiện đại
Ông Vũ Văn Đình, chủ cơ sở sản xuất thủ công mỹ nghệ nổi tiếng của thôn Thượng cho hay: Mỗi sản phẩm, nét hoa văn, sắc màu sơn mài đều là kết tinh của bàn tay, khối óc và tình yêu lao động của người dân nơi đây. Chính sự đa dạng nghề nghiệp, phong phú sản phẩm đã tạo nền tảng vững chắc cho kinh tế - xã hội địa phương phát triển...
Không chỉ có nghề truyền thống, Chuyên Mỹ còn lưu giữ nhiều giá trị văn hóa vật thể, phi vật thể quý báu. Những mái đình cổ Tư Can, Giẽ Hạ rêu phong trầm mặc, những hội làng rộn ràng tiếng trống và điệu hát, trò chơi dân gian được gìn giữ qua bao thế hệ - tất cả làm nên sắc thái riêng của miền quê vừa cổ kính vừa năng động. Ở đó, văn hóa là quá khứ đáng tự hào và là nguồn lực cho phát triển.
Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Chuyên Mỹ Nguyễn Ngọc Anh, giai đoạn 2020 - 2025, Chuyên Mỹ đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 7,49%/năm - con số ấn tượng đối với xã nông thôn trong thời kỳ chuyển đổi mạnh mẽ. Tổng giá trị sản phẩm đạt gần 19 nghìn tỷ đồng, trong đó thương mại - dịch vụ chiếm hơn 36% cơ cấu kinh tế, mức tăng trưởng gần 10% mỗi năm; hạ tầng thương mại, logistics, du lịch ngày càng hoàn thiện, mở ra diện mạo mới cho vùng đất có nhiều nghề truyền thống.
Điểm đến văn hóa du lịch
Điểm nhấn trong định hướng phát triển của Chuyên Mỹ là gắn kết kinh tế làng nghề với văn hóa và du lịch trải nghiệm. Trung tâm giới thiệu sản phẩm làng nghề rộng hơn 12.000m² vừa là nơi trưng bày, bán sản phẩm OCOP, vừa là “không gian sáng tạo” của nghệ nhân, nơi du khách có thể quan sát, trải nghiệm, cảm nhận giá trị thủ công truyền thống. Đây cũng là mô hình trung tâm thiết kế sáng tạo gắn với du lịch đầu tiên cấp xã của Hà Nội được Thành phố công nhận và đánh giá cao.
Chính quyền địa phương còn chủ động kết nối với doanh nghiệp, chuyên gia, trường đại học để khai thác hiệu quả tiềm năng văn hóa, kiến trúc. Làng Cựu - nơi lưu giữ quần thể biệt thự Pháp cổ độc đáo đang được quy hoạch tổng thể, phục dựng và phát triển thành điểm du lịch đặc sắc, giới thiệu vẻ đẹp kiến trúc, lịch sử và đời sống cư dân qua nhiều thế hệ.
Giữa dòng chảy hội nhập, người dân Chuyên Mỹ vẫn bền bỉ giữ nghề truyền thống. Hàng trăm hộ sản xuất, hơn 2.000 lao động làm nghề mỗi ngày, miệt mài thổi hồn Việt vào từng sản phẩm. Xã sớm nắm bắt xu thế chuyển đổi số, lập sàn thương mại điện tử, tập huấn kỹ năng bán hàng online, hướng dẫn nghệ nhân livestream quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội. Chính cách làm mới, tư duy mở này giúp sản phẩm Chuyên Mỹ lan tỏa, vươn ra thị trường quốc tế, không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn kể câu chuyện về con người, văn hóa Việt Nam. Để hiện thực hóa mục tiêu, UBND xã Chuyên Mỹ phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành, hiệp hội, chuyên gia trong và ngoài nước để hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị điều kiện tốt nhất cho đoàn khảo sát của Hội đồng Thủ công thế giới. Theo Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Thị Thùy Hương, xã đã hoàn thành toàn bộ 9 nội dung tiêu chí theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, từ quy hoạch, tổ chức sản xuất, đào tạo, truyền nghề... đến quảng bá thương hiệu, phát triển du lịch làng nghề.
Trên hành trình ấy, xã đầu tư xây dựng Phòng truyền thống lưu giữ hình ảnh, tư liệu, hiện vật quý về các giai đoạn phát triển của nghề, sắc phong công nhận làng nghề, bản vẽ khảm cổ, ảnh nghệ nhân qua nhiều thời kỳ. Những bức ảnh, những bản khảm cũ, những mảnh vỏ trai óng ánh kể chuyện nghề, về lịch sử kiên cường của người thợ đất nghề Chuyên Mỹ. Địa phương còn ứng dụng công nghệ số mạnh mẽ: Từ mã QR truy xuất nguồn gốc đến video quảng bá đa ngôn ngữ; từ sàn thương mại điện tử đến các buổi livestream giao lưu trực tuyến với nghệ nhân...
Đặc biệt, tại làng Cựu, nơi được ví như “Bảo tàng kiến trúc Pháp giữa lòng nông thôn” đang được chính quyền xã phối hợp với Trường Đại học Xây dựng triển khai quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát triển du lịch cộng đồng. Hàng chục ngôi biệt thự cổ của làng được trùng tu, tôn tạo, giữ nguyên hình thức kiến trúc đặc trưng, đồng thời cải tạo hạ tầng du lịch, không gian công cộng và dịch vụ lưu trú. Dự án khi hoàn thành sẽ tạo “mắt xích” quan trọng trong tuyến du lịch văn hóa làng nghề Chuyên Mỹ / Phú Yên - Vân Từ - Đại Xuyên, kết nối di sản - nghề - sinh thái thành chuỗi giá trị mới cho du lịch Thủ đô.
Bên cạnh đó, Chuyên Mỹ chú trọng phát triển nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ nghệ nhân trẻ tiếp nối truyền thống, làm chủ công nghệ hiện đại. Theo Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ Nguyễn Hữu Chi, các lớp đào tạo thiết kế, mỹ thuật ứng dụng, thương mại điện tử được mở thường xuyên, khuyến khích thế hệ trẻ sáng tạo mẫu mã, kết hợp tinh hoa cổ truyền với thị hiếu hiện đại. Đặc biệt, xã Chuyên Mỹ huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật - xã hội đồng bộ, hiện đại, coi đó là nền tảng để phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.