Tục “kén rể” Đường Yên: Giữ nét xưa trong đời sống hôm nay
Giữa không gian làng quê thanh bình của Thư Lâm, tục “kén rể” ở thôn Đường Yên, xã Thư Lâm không chỉ là sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo mà còn minh chứng sống động cho chiều sâu lịch sử của cộng đồng.
Đặc biệt, việc Hội kén rể Đường Yên chính thức được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đã khẳng định giá trị tiêu biểu, sức sống bền bỉ của phong tục này trong dòng chảy văn hóa dân tộc.
Nguồn gốc của tục “kén rể” gắn liền với truyền thuyết về Ả Lã Công chúa - nữ tướng tài ba trong giai đoạn Hai Bà Trưng dựng cờ khởi nghĩa. Theo dân gian, bà không chỉ giỏi việc binh mà còn là người đề cao tài năng và phẩm chất con người. Để chọn người bạn đời xứng đáng, bà đã mở cuộc thi tuyển chọn công khai, nơi các chàng trai phải trải qua nhiều thử thách về sức khỏe, võ nghệ, trí tuệ và bản lĩnh. Người được lựa chọn phải hội tụ đủ đức - tài - chí, xứng đáng đồng hành với nữ tướng...
Từ câu chuyện ấy, người dân Đường Yên đã lưu truyền và phát triển thành tục “kén rể” như hình thức tưởng nhớ tiền nhân, đồng thời phản ánh quan niệm về mẫu người lý tưởng trong xã hội truyền thống. Trải qua nhiều thế kỷ, tục lệ vẫn được bảo tồn, trao truyền qua các thế hệ, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống văn hóa cộng đồng. Điểm đặc sắc của tục “kén rể” là ở cách tái hiện sinh động quan niệm xưa thông qua các phần thi mang tính biểu tượng. Những chàng trai tham gia không chỉ cần sức khỏe mà còn phải thể hiện sự nhanh nhẹn, khéo léo và bản lĩnh qua các thử thách dân gian.
Khi tái hiện tục “kén rể”, không khí tại sân đình luôn rộn ràng với tiếng trống hội, tiếng cổ vũ sôi nổi. Người dân không chỉ là khán giả mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình “chấm chọn” bằng cảm nhận, cổ vũ... Chính sự gắn kết cộng đồng ấy đã tạo nên sức sống cho tục lệ, giúp “kén rể” không bị mai một mà ngày càng lan tỏa.
“Hội kén rể Đường Yên được Nhà nước ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là niềm tự hào của người dân địa phương. Đây là sự ghi nhận xứng đáng, đồng thời đặt ra trách nhiệm tiếp tục bảo tồn, phát huy gắn với phát triển du lịch và nâng cao đời sống nhân dân" - Chủ tịch UBND xã Thư Lâm Phạm Trọng La nhấn mạnh.