Bức tranh sơn mài Bảo vật Quốc gia

Bức tranh sơn mài kích thước 122,3 x 180cm, do họa sĩ Nguyễn Sáng sáng tác năm 1963 - gần 9 năm sau chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ - đã được công nhận là Bảo vật Quốc gia theo Quyết định số 2599/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 30-12-2013.

Đứng trước tác phẩm, người xem mới có thể cảm nhận trọn vẹn sức nặng của từng nét vẽ, từng mảng màu, nơi người họa sĩ gửi gắm ký ức chiến trường và tình yêu đất nước của một thế hệ.

Theo hồ sơ di sản của Cục Di sản văn hóa (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), bức tranh là tác phẩm tái hiện thời khắc hào hùng của các chiến sĩ Điện Biên ngay tại chiến trường, với ba nhóm nhân vật chính, phụ. Nhóm nhân vật trung tâm gồm ba chiến sĩ, trong đó có một người bị thương, đầu còn quấn băng, tay cầm súng. Nhóm này được liên kết chặt chẽ với hai chiến sĩ khác ở phía bên phải bức tranh bằng một cái bắt tay đầy quyết tâm. Toàn bộ khung cảnh lễ kết nạp Đảng diễn ra nhanh gọn trong không gian chiến hào.

Về giá trị nghệ thuật, Cục Di sản văn hóa đánh giá hình tượng các chiến sĩ Điện Biên được danh họa Nguyễn Sáng khắc họa bằng lối hình họa giản lược, chắc khỏe. Màu sắc trong tranh giản dị, chủ yếu là các gam màu của sơn ta truyền thống như đỏ son, vàng, bạc. Tác phẩm cũng sử dụng thêm một số màu mới như lam, lục một cách hiệu quả, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong lịch sử nghệ thuật tranh sơn mài Việt Nam.

Tiến sĩ Nguyễn Anh Minh, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, khẳng định: “Cho đến nay, bức tranh sơn mài Kết nạp Đảng ở Điện Biên Phủ của họa sĩ Nguyễn Sáng vẫn được xem là đỉnh cao của dòng nghệ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa”.

Danh họa Nguyễn Sáng (1923 - 1988) tốt nghiệp Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương năm 1943 và được đánh giá là một trong bốn gương mặt tiêu biểu của nền mỹ thuật cận đại Việt Nam cùng với các họa sĩ Dương Bích Liên, Nguyễn Tư Nghiêm và Bùi Xuân Phái. Ông là họa sĩ hiếm hoi có hai Bảo vật Quốc gia và được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học - nghệ thuật năm 1996.

Bùi Phương