Cúc họa mi, chút tình dịu dàng của mùa đông Hà Nội

Mọi năm, cứ tầm này, khi cúc họa mi ngự trị trên các con phố thì trời “đã nghe rét mướt luồn trong gió”. Bàn tay đưa ra chọn từng cành cúc mảnh mai chạm vào những giọt nước đọng trên hoa còn thấy tê tái. Năm nay, thời tiết đỏng đảnh, đầu tháng 11 vẫn còn dùng dằng trong cái nóng mùa hè. Vì thế, “loài hoa báo đông” này đã gọi cái lạnh về để Hà Nội được chính thức bước vào một mùa đông tuy muộn màng nhưng có lẽ sẽ nhiều xao xuyến.

Gió lạnh về khiến những bông hoa cúc bừng lên cái màu trắng tinh khôi. Vẫn những bông hoa ấy nhưng khi trời ấm, hoa có vẻ nhỏ và màu thì pha xanh. Đúng là thời tiết nào ra sản phẩm ấy. Có những loài hoa chỉ hợp với cái rét, chỉ chờ cái rét mà đẹp, mà khoe sắc, khoe hương. Giống như “Gió đông là chồng lúa chiêm, gió bấc là duyên lúa mùa”, cái rét mùa đông cũng như tình nhân của cúc, để hai thứ quyện vào nhau mà trở nên thắm thiết, duyên dáng. Khi cái rét càng đậm hơn, se sắt hơn thì hoa cúc họa mi càng “vào độ”. Rét bao nhiêu, hoa nở trắng và to bấy nhiêu. Trắng tinh khôi, trắng đến nao lòng. Cũng trong trời rét, mùi hăng hắc thơm nồng đặc trưng của hoa lưu lại trên tay, phả trong gió mới trở nên thật dễ chịu.

Không rõ tại sao người ta lại gọi là cúc họa mi. Phải chăng cành hoa cúc mảnh mai xao xác như chân chim, hay loài hoa đẹp như nét vẽ trên mi mắt người con gái? Lí giải thế nào cũng rất dễ nghe. Bởi loài hoa này giờ đã trở thành đặc trưng của Hà Nội mỗi độ đầu đông. Từ những cánh đồng hoa bạt ngàn, cúc họa mi tràn vào phố, hòa vào cuộc sống người dân Hà thành trong những ngày gió lạnh đầu mùa. Đặc biệt, loài hoa này dễ tính, phù hợp với tất cả các loại bình, lọ và chẳng cần khéo tay sắp xếp cầu kì cũng tạo nên được một bình hoa đẹp.

Từ chiếc bàn ở phòng khách, phòng ăn ở gia đình, bàn làm việc nhỏ nhắn nơi công sở, từ chiếc bàn lễ tân trang trí nơi khách sạn, hội nghị, trung tâm văn hóa, hay bàn trang điểm... cũng thấp thoáng bóng cúc họa mi. Không chỉ người trẻ, ngay cả những người bước vào độ tuổi trung niên, thậm chí đã về già, trước vẻ đẹp tinh khôi, mỏng manh, yêu kiều ấy cũng không thể cầm lòng việc mua về cắm, chụp ảnh rồi đưa lên trang cá nhân chia sẻ với bạn bè.

Nói như vậy để thấy rằng, niềm yêu thích hoa cúc họa mi chắc chắn không phải là tâm lí đám đông. Bởi người khô khan nhất, kém lãng mạn nhất cũng không thể phủ nhận được rằng cúc họa mi quá đẹp.

Cái đẹp của cúc họa mi là tổng hòa của khá nhiều điều. Nếu nói về màu sắc thì vẻ trắng tinh khôi vừa mang đến sự sang trọng, tinh khiết, lại vừa mang đến nét giản dị, thanh tao.

Nếu nói về hình dáng thì từng nhánh mỏng manh, yêu kiều xao xác chân chim của cúc họa mi gợi lên hình ảnh gầy guộc, yếu đuối, cần chở che, bao dung. Có thể ví cái đẹp của cúc họa mi với một cô gái tuổi 17, vừa e ấp trắng trong, mong manh giản dị nhưng vẫn ngời lên thứ ánh sáng của xuân thì.

Trái với loài chim họa mi thường chỉ cất giọng hót một mình, cúc họa mi lại không đẹp ở một đóa, một bông, một cành. Cái đẹp của loài hoa gọi đông này là ở sự nương tựa vào nhau, kết lại với nhau thành từng bó, từng bó lớn. Nhìn cả cánh đồng hoa xao xác trong gió, người ta dễ liên tưởng đến một dàn đồng ca họa mi cất tiếng ríu ran. Đứng giữa cánh đồng ấy, dưới cái nắng vàng như mật ong tỏa xuống từ bầu trời trong xanh ngăn ngắt, hít hà mùi hoa cúc, nghe gió đông khô se táp trên mặt, lùa vào từng chân tóc, cảm nhận rõ ràng mùa đang chảy trôi trong từng nhịp thời gian.

Đặc biệt, ngắm nhìn hình ảnh cô gái trong tấm áo len dày và chiếc khăn gió ấm e ấp bên một bó họa mi sẽ khiến ta bỗng muốn thốt lên: Chẳng gì mùa đông Hà Nội hơn thế!

Cúc họa mi kéo theo cái rét về, nghĩa là dịp cuối năm cũng đang về gần lắm. Nhờ cúc họa mi, Hà Nội có thêm một mùa hoa độc quyền, thêm một thứ đặc sản mà chẳng nơi nào giống được. Nhờ cúc họa mi, cứ đầu đông, người từ trong Nam ngoài Bắc, cả người ở nước ngoài nữa lại chờ đợi, một nỗi chờ đợi rất háo hức và tươi mới. Như nỗi chờ đợi tháng giêng hoa sưa, tháng tư hoa loa kèn, tháng 5, tháng 6 mùa phượng vĩ, phượng vàng, mùa bằng lăng tím ngắt, mùa sen hồ Tây, tháng 7 mùa hoa muồng vàng, tháng 9 mùa hoa sữa, tháng 10 mùa hoa ngọc lan…

Khắp các cánh đồng hoa mạn Quảng An, Nhật Tân, Bãi đá sông Hồng, vườn hoa Phương Linh..., hội chị em đã “lên đồ” để tranh thủ ghi lại những bức ảnh vừa để đánh dấu mùa mới về, vừa để lưu lại những nét thanh xuân sẽ biến đổi theo thời gian. Tránh “chốn lao xao”, có người chọn “nơi vắng vẻ” để dùng tình yêu, trí nhớ của mình mà vẽ nên bức tranh cúc họa mi, chỉ một lọ, vài bông mong manh, không phải cả cánh đồng ngời ngời dưới nắng. Có người phải chọn mua bó hoa mới cắt đầu ngày tươi ròng. Có người lại mua bó hoa cuối cùng để chị hàng hoa trở về nhà khi phố lạnh ngày tàn.

Trong khi ấy, tiếc không nỡ vứt những bông hoa cắm lâu đã rã cuống mà cánh còn tươi ra thùng rác, một cô gái nọ mang ngắt riêng bông hoa thả vào chiếc bát thủy tinh đổ đầy nước. Ừ, thì thiếu gì cách để thể hiện tình yêu của mình với hoa. Ồn ào vồ vập hay thong thả thưởng thức, hay lùi xa ngắm nghía, thậm chí nhắm mắt vọng tưởng cũng là yêu.

Vì mùa cúc họa mi thoắt đến, thoắt đi, như thanh xuân trong cơn mưa rào, như tuổi thiếu nữ ngoảnh đi ngoảnh lại đã thành tiếc nuối.

Khi sen hồ Tây đã tàn, khi hoa sữa cũng cuốn theo gió mùa thu đi mất, khi hoa cải trắng cải vàng chưa vào mùa, khi hoa đào, hoa mai còn đợi rét cuối năm, khi hoa sưa còn vài tháng nữa mới đến lúc bung nở thì cúc họa mi xuất hiện. Chỉ chừng một tháng là tàn mùa nhưng cái dáng mảnh mai cao gầy như chân chim xao xác ấy đã làm xao xuyến biết bao trái tim người Hà Nội mỗi lúc đông về.

Để rồi, năm nào cũng vậy, cứ cái lạnh quay về thành phố, người ta lại hỏi nhau: Mùa hoa cúc họa mi đã về chưa?