Những người gieo hạt

- Má buông con ra coi...

Má trợn tròn mắt, tính lấy tay ấn cho nó thêm một phát nữa nhưng lại thôi. Má lớn tiếng quát:

- Cổng chính không đi, chui ra đây leo rào. Rồi đang yên đang lành, hát hò gì cái điệu tía má làm nông dân, má làm cái gì?

Húc nhăn nhó kéo xốc chiếc quần, cố lủi khỏi ánh nhìn của má. Nó biết kiểu gì má cũng sẽ hỏi hôm nay bài vở thế nào, được mấy điểm, có bị cô giáo la hay không. Nó biết thừa má đã hỏi cô giáo chủ nhiệm, nhưng chắc má muốn mài thêm độ bóng của roi mây nên hôm nào cũng chất vấn nó.

***

Năm nay Húc lên lớp năm. Bao năm học ở trường làng, có má dạy nhưng may mắn chưa bao giờ nó học đúng lớp má chủ nhiệm. Nó nghe tiếng má ở trường hiền lắm, chẳng bao giờ đụng đến sợi tóc của lũ nhóc. Vậy mà ở nhà, má cứ như một con người khác. Má la anh em nó từ lúc mở mắt đi học cho đến buổi chiều trở về. Ngày nào má cũng sẵn chữ để “lên lớp” mấy đứa nghịch ngợm như Húc.

Của đáng tội má la cũng đúng. Đường đường có má là giáo viên tiểu học, ba dạy cấp ba trên thị xã, vậy mà từ nhỏ đến lớn Húc toàn “đội sổ” ở lớp. Những ngày nghỉ hè nó thường theo lũ trẻ trong xóm rong ruổi đi câu, thả diều, hái trộm trái cây... Chẳng bao giờ thấy nó ngồi yên một chỗ, mấy lần ba sắm roi, cho mông nó đỏ lè từ trên xuống dưới mà Húc vẫn chứng nào tật ấy. Nhà có hai anh em, anh Hai học giỏi chừng nào thì Húc tệ chừng ấy. Thỉnh thoảng nó thấy má ôm mặt xấu hổ vì những pha quậy phá trên trường của nó. Bữa đó nó nghe má tâm sự với ba:

- Hay tính chuyển trường cho em đi. Dạy ở đây, quản lý thằng Húc em thấy ngại quá, các thầy cô mắng vốn em hoài.

Ba cười tủm tỉm:

- Chuyển rồi cũng phải về dạy nó, không lẽ bỏ nó. Mà bây giờ đâu phải muốn chuyển là chuyển được đâu. Em ráng thêm một thời gian, công việc giãn giãn anh sẽ về “nắn” lại nó mấy hôm.

Húc nằm trong buồng nghe ba má tâm sự mà giật mình thon thót. Nó sợ ba một phép, nhớ những lần ba cho nó ăn đòn khủng khiếp thế nào. Nó lần lần sang phòng anh Hai, xin anh Hai chỉ cho cách học. Nó biết kiểu gì ba má cũng sẽ tìm cách để răn lại nó nên chuẩn bị trước vẫn còn hơn là bị ăn đòn.

***

Trường học sắp tới sẽ sáp nhập. Má nghe thông tin, lòng hơi chộn rộn. Bao năm cống hiến cho giáo dục, tự nhiên nghe đến chuyện sáp nhập lòng má ngổn ngang. Ít nhiều gì người ta cũng sẽ chọn những giáo viên xuất sắc, bằng cấp đầy đủ. Chẳng như má, hồi trước học hết lớp mười hai rồi nghỉ, theo ông bà ngoại đi kinh tế mới. Nhà cửa lúc đó còn thiếu vắng, má có chút chữ nên được chọn đi dạy học, phổ cập cho mấy đứa nhỏ trong xóm. Rồi trường học được xây dựng, má nghiễm nhiên trở thành giáo viên. Cũng mấy lần đi học thêm để có bằng cấp cho kịp với người ta. Nhưng so ra má cũng chỉ là người được học diện “bổ sung”. Má sợ phải đi dạy ở một nơi nào đó, xa hơn. Chỉ nghĩ đến việc Húc chiều chiều ngồi trước thềm nhà, bưng chén cơm nguội chờ má, lòng má lại rưng rưng bao điều.

Ba biết má buồn nhưng chỉ lắc đầu cho qua:

- Ôi dào! Em cứ lo xa. Chuyện sáp nhập tới đâu hay tới đó, dầu gì mình cũng lớn tuổi, nhiều năm công tác ở trường, chắc người ta cũng có chút ưu tiên. Mà chẳng phải em muốn chuyển trường để tránh bị “mắng vốn” vì thằng con nghịch ngợm đó thôi.

Giọng má buồn rầu:

- Là em nói thế, chớ gần nhà gần cửa, chăm cho con bữa cơm, giặt cho con bộ quần áo, lo cho nó đến trường vẫn tốt hơn chứ anh!

Những ngổn ngang bộn bề trong lòng má. Dù vẫn đều đặn cơm nước, chăm lo cho hai anh em, nhưng Húc thấy má ít nói hơn. Những buổi chiều tan học, dù bắt gặp Húc trèo rào thì má cũng không buồn la nữa. Nó thèm được nghe tiếng quát của má, thèm được thấy nụ cười của má những lúc tan trường. Có lẽ nhiều đổi thay của người lớn khiến con trẻ cũng thấy trống trải hơn.

Mỗi buổi chiều sau đó, Húc thường cặm cụi sau bếp, nhặt rau, quét sân, quét nhà cho má. Tối tối hai anh em rù rì với nhau, Húc hỏi anh Hai những bài học chưa hiểu ở trường, việc mà nó chẳng bao giờ làm trước nay.

***

Tin trường sáp nhập đến vào một buổi sáng. Cả xã rộn ràng bàn ra, tán vào. Trên bảng thông báo trước cửa phòng giáo vụ dán tờ giấy in rõ nét: “Trường Tiểu học A và Trường Tiểu học B chính thức hợp nhất từ ngày... tháng. Danh sách giáo viên sẽ được phân bổ lại tùy theo năng lực, thâm niên và nhu cầu giảng dạy”.

Nội dung thông báo đơn giản mà khiến lòng má Húc như bị siết lại. Suốt mấy ngày má im lặng lạ thường. Những buổi chiều đi dạy về má không còn rầy la thằng nhỏ, chỉ lặng lẽ nấu cơm, lau bàn thờ rồi ngồi trước hiên nhìn ra cánh đồng cuối vụ. Gió thổi qua mái tóc điểm mấy sợi bạc. Húc thấy lòng mình cũng rưng rưng. Nó biết, chuyện sáp nhập trường với má không chỉ là công việc, mà còn là nỗi lo sợ phải xa nơi gắn bó suốt hơn hai mươi năm, nơi má đã coi như ngôi nhà thứ hai.

Tối đó trời đổ mưa đột ngột. Gió nổi lên ào ạt. Mưa quất nghiêng, hạt nặng như trút. Cả xóm xôn xao, ai nấy hối hả dọn đồ, chằng néo mái nhà. Húc nghe má lẩm bẩm:

- Chết cha, phòng học chưa khóa cửa, sách vở học sinh còn trong đó!

- Mưa kiểu này mà má tính đi hả? Húc kêu lên.

- Ừ! Má phải đi, ướt hết thì tụi nhỏ lấy gì mà học.

Không kịp mặc áo mưa, má cầm chiếc ô cũ chạy băng qua con đường đầy nước. Húc vùng chạy theo, chân lội bì bõm, áo ướt sũng. Hai má con lội trong mưa, qua cánh đồng ngập loang loáng ánh chớp, mái trường nhỏ dần hiện ra, chơ vơ trong màn nước trắng xóa.

Khi hai má con đến nơi, cửa lớp đã bật tung, giấy vở bay tứ tung. Những tấm tranh học sinh vẽ bằng bút sáp bị nước mưa làm nhòe, màu loang như những vệt nước mắt. Má lao vào dọn dẹp, Húc cũng chạy nhặt từng quyển vở ướt sũng, cẩn thận đặt lên bàn. Chợt tiếng gió rít lên, mái tôn rung bần bật.

- Má ra ngoài đi, nguy hiểm đó! Húc la lớn.

- Không sao, má quen rồi, còn mấy tờ giấy khen của tụi nhỏ, để ướt thì tội...

Má chưa dứt lời thì một tiếng rầm kinh hoàng vang lên. Cột kèo gãy đổ, rơi đúng chỗ má đang đứng. Trong tích tắc Húc lao tới đẩy mạnh má ra ngoài. Tấm kèo đập xuống vai nó, cả người ngã dúi dụi.

- Húc ơi! Trời ơi Húc!

Má hét lên, quỳ sụp xuống ôm lấy con. Nó nhăn mặt, cố cười:

- Con có sao đâu, má. Còn sống nhăn đây nè... Má thấy hông, giờ con biết cứu người rồi đó.

Má run rẩy, vừa khóc vừa cười. Trong ánh chớp sáng lòa, hai má con ngồi ôm nhau giữa phòng học ướt át, xung quanh là giấy vở tan nát, nhưng trong lòng lại sáng rực thứ gì đó thật thiêng liêng.

Sáng hôm sau, bà con trong xã kéo đến giúp sửa lại phòng học. Ai cũng khen Húc gan dạ, dám cứu má trong mưa bão. Tin lan khắp xóm. Cô hiệu trưởng đến tận nhà thăm rồi gửi báo cáo lên Phòng Giáo dục. Vài ngày sau, giấy khen được gửi về trường, “tuyên dương giáo viên Nguyễn Thị Hòa vì hành động dũng cảm bảo vệ tài sản học sinh trong mưa bão”.

Hôm đọc danh sách phân công giáo viên sau sáp nhập, má không dám ngẩng đầu. Ai nấy đều hồi hộp. Khi đọc đến dòng cuối cùng, giọng cô hiệu trưởng nghẹn lại: "Giáo viên Nguyễn Thị Hòa được giữ lại điểm trường chính, tiếp tục phụ trách khối lớp 5, vì có tinh thần trách nhiệm và cống hiến, đặc biệt trong đợt mưa bão vừa qua".

Cả phòng vỗ tay vang rền. Má cúi đầu, nước mắt rưng rưng. Húc đứng bên ngoài nhìn vào, lòng ngập tràn tự hào. Nó hiểu, công việc của má không chỉ là dạy chữ mà còn là dạy người, và chính nó, thằng Húc nghịch ngợm ngày nào, cũng là một “học trò” lớn nhất đời má.

Chiều hôm đó trời hửng nắng sau những ngày mưa dầm dề. Tan học, Húc đi ngang qua cổng trường. Cổng mở rộng, hàng cây bàng còn đọng nước. Nó do dự một chút rồi bước qua cổng chính, không leo rào như mọi khi. Nó thấy má đang quét lá trước lớp, mái tóc lấp lánh nắng vàng.

- Con được về rồi, má ơi.

Má ngẩng lên, cười.

- Ừ, hôm nay con đi cổng chính hả?

- Dạ, con lớn rồi mà. Với lại... con không muốn má la nữa.

Má cười khẽ, ánh mắt đầy yêu thương. Húc phụ má gom lá, tay nó vụng về nhưng lòng lại thấy bình yên lạ.

Chiều dần xuống, tiếng chim non kêu rả rích trên tán cây. Má nói:

- Húc à, tối nhớ ôn lại bài nhé, sắp thi học kỳ rồi đó.

- Dạ biết rồi, má! Mà má ơi... sau này con muốn làm thầy giáo giống má, giống ba được hông?

Má sững người rồi cười, nước mắt ứa ra:

- Ờ... được chớ con. Chỉ cần con chịu học, chịu thương người, thì làm nghề gì cũng đáng quý hết.

Gió hiu hiu thổi qua sân trường, mùi phấn bảng thoảng trong gió. Húc đứng nhìn má, dáng người nhỏ bé, áo dài phất phơ trong nắng chiều. Nó bỗng thấy lòng ấm lên, như thể, lần đầu tiên, nó hiểu hết ý nghĩa của hai chữ “tía má em là nông dân” mà nó từng hát nghêu ngao: Đó là những con người lặng lẽ gieo hạt, không chỉ ngoài ruộng đồng, mà còn trong tâm hồn con trẻ.