Bâng khuâng tháng Mười

Những đám ruộng đang nằm thong thả nghỉ ngơi sau tháng ngày cần mẫn, chắt chiu ươm vàng hạt lúa. Những gốc rạ chỏng chơ, rệu rã bắt đầu thực hiện nốt bổn phận cuối cùng của mình để trở lại hòa vào bùn đất, lắng xuống ruộng đồng phì nhiêu tiếp tục dưỡng nuôi những mùa vụ mới. Cả trong ký ức và thực tại, cả khi ở một miền đất lạ hoặc ngay khi đang được đứng trên mảnh đất làng thì tháng Mười trong tôi vẫn vậy. Một cái gì đó thật khó để gọi thành tên. Và cứ mỗi tháng Mười về lòng tôi lại bâng khuâng thao thiết, tôi gọi cái cảm giác ấy là bâng khuâng tháng Mười.

Có một câu thơ mà mỗi lần đọc lên lòng tôi lại xốn xang thương nhớ: “Lạnh lòng hiu hắt vào đông/ Gió mưa vuốt mặt qua sông tháng Mười”. Tháng Mười là thời khắc chuyển dần vào mùa đông, tuy nhiên vẫn còn đó phong vị của mùa thu rất rõ. Những trận mưa tầm tã trút xuống ồ ạt, để rồi sau đó bầu trời như cao hơn và trong hơn. Những đợt gió mùa đông bắc còn mỏng tang và yếu ớt bắt đầu lan nhẹ xuống cánh đồng làm cho đám cỏ gà se lại. Ban mai, sương vương đầy lối ngõ, váng vất trên ngọn cây, có khi quện cả vào bước chân lũ trẻ đến trường sáng sớm. Nắng tháng Mười dịu nhẹ, đủ hong vàng những tàng cây đang đợi lá thay mùa. Nắng đậu trên mái rêu óng lên như sợi tơ vàng chải chuốt, nắng xòa trên bãi bờ sau những ngày ngái ngủ của lụt lội, nắng thức dậy màu xanh trải thảm khắp cánh đồng lả lướt. Chỉ cần một buổi sáng tháng Mười hửng nắng thôi cũng đã đủ làm cho lòng ta bâng khuâng đến lạ.

Mùa thu chín mọng trên từng chùm khế vàng thanh ứa nước - không biết tự bao giờ đã mặc định chùm khế là biểu tượng của chốn quê nhà? Dường như, trong mỗi vườn quê xưa không nhà nào là không tồn tại một gốc khế. Cây khế mang nhiều đặc trưng của hình ảnh thôn quê bình dị. Giống như người nông dân một nắng hai sương, lam làm thương khó nhưng biết cần mẫn chắt chiu giữa đất đai cằn cỗi, biết đi qua chua chát để có trái chín ngọt bùi. Tháng Mười, khế trở màu vàng nhạt, những ngọn gió heo may làm se lớp vỏ mỏng như giấy bên ngoài, làm trung hòa vị chua để khế cứ ngọt dần, ngọt dần, tạo nên một thức vị quê không thể nào quên được. Năm tháng đi qua, nhưng ta còn mãi thương nhớ hương vị canh chua nấu khế ấy! Và ta lại nhớ bà, nhớ mẹ! Tháng Mười cứ thế đi theo ta bâng khuâng, mê mải.

Ta nhớ hình bóng bà quá đỗi! Tháng Mười soạn sửa cho một mùa đông phía trước. Ấu thơ, hễ thấy bà mang quần áo ấm ra giặt giũ, hong phơi là biết mùa đông như đã cận kề. Rồi cái rét tới thấm vào da thịt, trong nỗi lo lắng thường trực của mẹ, của bà về cái ăn cái mặc. Tháng Mười dành dụm, tháng Mười chắt chiu... tháng Mười rưng rưng ký ức.

Một sớm mai thức dậy bên vườn đầy sương giăng mắc, chợt có tiếng chào mào ríu ran gọi bạn. Ấy cũng là lúc những cành hồng bắt đầu trút lá. Từng chùm quả lộ ra trong sương sớm rồi nhanh chóng chuyển sang vàng nhạt giữa cái nắng trưa dịu dịu tháng Mười. Trên tán cây, một đôi quả bắt đầu chuyển thành sắc đỏ. Khi tấm áo lá buông hết trên cành, cây hồng chỉ còn lại chi chít những quả vàng treo lúc la lúc lỉu. Đàn chim chào mào lại về theo tháng Mười bói quả, khoảnh vườn quê sớm chiều chộn rộn, để ai đi xa cũng thương nhớ quay về.

Tháng Mười cứ thế, xao xuyến bâng khuâng...