Xã Phù Đổng: Bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững
Với lợi thế về di sản văn hóa, tín ngưỡng và không gian sinh thái nông thôn, xã Phù Đổng đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm xây dựng, khai thác các chương trình, sản phẩm du lịch văn hóa đặc trưng, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam.
Chú trọng sản phẩm du lịch tâm linh
Sở hữu Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng và Hội Gióng đền Phù Đổng, Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, xã Phù Đổng có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển du lịch gắn với bảo tồn, phát huy giá trị di sản. Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế sẵn có, trong năm qua, địa phương từng bước xây dựng, khai thác các chương trình, tuyến du lịch văn hóa, tâm linh và sinh thái, kết nối Phù Đổng với các địa phương vùng ven sông Đuống. Qua đó, du khách không chỉ tham quan mà còn có cơ hội trải nghiệm, tìm hiểu lịch sử, văn hóa và đời sống cộng đồng.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Nguyễn Đình Quang, trong định hướng phát triển, du lịch văn hóa tâm linh được xác định là sản phẩm cốt lõi, đặc trưng của Phù Đổng. Địa phương chủ trương lấy Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng và Hội Gióng đền Phù Đổng làm trọng tâm, kết nối với các điểm đến như chùa Phật Tích, Đền Đô, Cổ Loa, đền Sóc. Việc hình thành các tuyến liên kết sẽ góp phần mở rộng không gian trải nghiệm, tăng thời gian lưu trú và tạo thêm sức hút cho điểm đến.
Vì thế, UBND xã Phù Đổng đã ban hành Kế hoạch số 339/KH-UBND ngày 11-9-2026 về triển khai thí điểm chương trình “Phù Đổng Sáng tạo - Khơi nguồn di sản, kiến tạo tương lai”. Chương trình xác định hai mô hình trọng tâm là “Không gian thiết kế sáng tạo Phù Đổng” và “Không gian sáng tạo Di sản Phù Đổng”, hướng tới hình thành địa điểm sinh hoạt sáng tạo cộng đồng.
Tại đây, địa phương đã tổ chức workshop, hoạt động trải nghiệm cho học sinh; giao lưu với nghệ nhân, nhà thiết kế, chuyên gia; nghiên cứu, thử nghiệm sản phẩm mới và trưng bày ý tưởng sáng tạo qua sự kiện “Ẩn long tọa” và “Hồng kỳ hành” với sự tham gia của hàng ngàn học sinh trên địa bàn và sinh viên Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội.
Các mô hình này được triển khai thí điểm tại Di tích quốc gia đặc biệt Đền Phù Đổng, khu sinh thái Phù Đổng Green Park bước đầu đã cho thấy hiệu quả, sức hút của di sản. Các sự kiện được tổ chức tại đây đã góp phần đưa di sản đến gần hơn với cộng đồng, thu hút người dân, nghệ nhân và thế hệ trẻ tham gia trực tiếp, đồng thời mở ra cơ hội phát triển những sản phẩm sáng tạo trên nền tảng giá trị truyền thống.
Tham dự hầu hết các workshop, buổi trưng bày tại đây, ông Luc Perrot, giảng viên Trường Đại học Kiến trúc Quốc gia Normandie (Pháp) bày tỏ sự hứng khởi khi chứng kiến đông đảo người dân địa phương cùng hòa mình vào các sự kiện này.
"Thật đáng kinh ngạc vì tôi thấy truyền thuyết Thánh Gióng vẫn sống động cho đến hôm nay nhờ tinh thần nuôi dưỡng, bảo tồn di sản của cả cộng đồng. Trải nghiệm này đã mang đến nhiều điều mới mẻ, giúp chúng tôi hiểu sâu hơn về văn hóa Việt Nam. Xin cảm ơn những người dân địa phương đang gìn giữ di sản Gióng", ông Luc Perrot bày tỏ.
Bên cạnh di sản, xã Phù Đổng cũng chú trọng du lịch sinh thái, hoạt động trải nghiệm nông nghiệp và làng nghề, nhằm khai thác thế mạnh của làng nghề cây cảnh, hoa giấy, làng nghề thuốc nam Ninh Giang, chợ vải Ninh Hiệp. Đối tượng du khách hướng tới là học sinh, sinh viên, khách nước ngoài.
Chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Duy Quang, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội, UBND xã Phù Đổng cho hay: "Một giải pháp hiệu quả mà địa phương đang thực hiện là phát triển du lịch học đường gắn với giáo dục văn hóa, lịch sử. Theo thống kê của xã, Phù Đổng đón khoảng 500-1.000 lượt học sinh/tháng từ các trường trên địa bàn xã và 11 tỉnh, thành lân cận đến tham gia chương trình giáo dục di sản. Đến hết tháng 9-2026, điểm du lịch Phù Đổng đón khoảng 250.000 lượt khách. Những con số này cho thấy sức hút của di sản, đồng thời khẳng định vai trò ngày càng rõ nét của du lịch văn hóa đối với phát triển kinh tế, xã hội địa phương".
Tăng cường ứng dụng công nghệ
Cùng với phát triển sản phẩm du lịch, xã Phù Đổng chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa. Địa phương tích cực nghiên cứu, áp dụng công nghệ để tư liệu hóa, số hóa di tích, phù hợp với điều kiện thực tế.
Theo Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội Nguyễn Duy Quang, cho tới nay, các di tích trên địa bàn đã được thực hiện rập, dịch tư liệu Hán Nôm, thu thập hình ảnh, clip, video..., tạo cơ sở dữ liệu phục vụ chuyển đổi số về văn hóa. Tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng, địa phương đã lắp đặt hai biển sơ đồ chỉ dẫn và thuyết minh tự động. Bản đồ số di tích lịch sử, văn hóa với 101 di tích cũng đã được xây dựng, trong đó có 5 di tích được quay hình 3600.
Những bước đi này góp phần hỗ trợ công tác quản lý, bảo tồn, đồng thời giúp người dân, du khách tiếp cận thông tin di sản thuận tiện hơn. Ngoài ra, xã cũng đầu tư mua sắm, xây dựng, lắp đặt 7 bảng điện tử màn hình LED P4 ngoài trời và một bảng điện tử màn hình LED P5 ngoài trời, nhằm phục vụ chuyển đổi số trong hoạt động văn hóa; dự kiến hoàn thành vào tháng 3-2027.
Cũng theo Phó Trưởng phòng Văn hóa – Xã hội xã Phù Đổng, phát triển du lịch bền vững không chỉ đòi hỏi sản phẩm hấp dẫn mà còn cần môi trường văn hóa văn minh, thân thiện tại các điểm đến và trong đời sống cộng đồng. Vì vậy, UBND xã Phù Đổng đã triển khai Kế hoạch số 263/KH-UBND ngày 29-6-2026 về xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh năm 2026, gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.
Đáng chú ý, xã lựa chọn xây dựng Mô hình “Trường học thân thiện - nói lời hay, làm việc tốt - cảnh quan đẹp” và mô hình “Di tích, lễ hội văn minh - an toàn - hiện đại” được triển khai tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Phù Đổng.
Công tác xây dựng người Phù Đổng thanh lịch, văn minh theo tinh thần Chỉ thị số 30-CT/TU của Thành ủy Hà Nội được gắn với xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư, thực hiện nếp sống văn minh, giữ gìn cảnh quan và nâng cao văn hóa giao tiếp, ứng xử trong gia đình, cộng đồng, nơi công cộng. Qua tuyên truyền và triển khai các mô hình, người dân đã dần hình thành thói quen, hành vi ứng xử phù hợp trong đời sống thường ngày, đặc biệt tại các không gian di tích, lễ hội và địa điểm sinh hoạt cộng đồng.
Từ phát huy giá trị di sản, đa dạng hóa sản phẩm du lịch đến đẩy mạnh chuyển đổi số, khuyến khích sáng tạo và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, Phù Đổng đang từng bước tạo sự gắn kết giữa bảo tồn và phát triển. Đây cũng là nền tảng để địa phương cụ thể hóa định hướng phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW, đưa di sản trở thành nguồn lực nội sinh, góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
