Sống đẹp

Người thầy trao tri thức, vun đắp tương lai cho người khiếm thị

Phạm Diệp • 20/11/2026 - 15:27

Không nhìn thấy ánh sáng bằng đôi mắt, nhưng với ánh sáng của trí tuệ và trái tim, thầy giáo Nguyễn Trung Thái, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp thuộc Hội Người mù thành phố Hà Nội, vẫn bền bỉ mang tri thức đến với cộng đồng người khiếm thị.

Từ hành trình vượt lên nghịch cảnh của bản thân, anh dành tâm huyết dạy công nghệ, đào tạo nghề, giúp những người cùng cảnh ngộ thêm tự tin, chủ động trong cuộc sống.

d768d723-0622-4941-b557-c5ffd04dc28f.jpg
Thầy Nguyễn Trung Thái theo sát, hướng dẫn học viên thực hành trên điện thoại thông minh. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Người thầy tài năng, tâm huyết

Một buổi học tại Trung tâm khiếm thị RB, thầy giáo Nguyễn Trung Thái liên tục nhận được những lời gọi: “Thầy ơi! Máy con không lên tiếng!”, “Thầy ơi! Con không bấm được!”. Người hỏi, người thực hành, tiếng phần mềm đọc màn hình vang lên liên hồi, xen lẫn những tiếng reo vui khi học viên tự mình hoàn thành một thao tác: “Thầy ơi, con làm được rồi!”... Với người thầy, niềm vui đôi khi giản dị chỉ là được nghe những lời ấy.

Đây là khung cảnh quen thuộc trong hành trình giảng dạy của thầy giáo Nguyễn Trung Thái, đồng thời cũng là những ấn tượng khó quên đối với nhiều học viên từng được anh hướng dẫn, trong đó có Nguyễn Văn Thơ.

Năm 2011, lần đầu xa gia đình để tham gia khóa học tin học văn phòng kéo dài ba tháng tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp thuộc Hội Người mù thành phố Hà Nội, Nguyễn Văn Thơ không tránh khỏi bỡ ngỡ. Với người khiếm thị, việc làm quen với môi trường mới, từ đường đi trong khuôn viên đến lớp học, phòng ở, đều cần thời gian. Thầy Nguyễn Trung Thái, khi ấy trực tiếp giảng dạy, đã kiên nhẫn hướng dẫn Thơ từng bước, giúp em dần tự đi lại trong trung tâm.

f2463cb9-a113-42df-99ea-115efc6c1496.jpg
Thầy giáo Nguyễn Trung Thái, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp thuộc Hội Người mù thành phố Hà Nội. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Việc học máy tính cũng không dễ dàng. Thơ khiếm thị, một bên tai không nghe được, bên còn lại nghe kém, trong khi phải dựa vào phần mềm đọc màn hình để nhận biết nội dung trên máy tính. Có lúc, Thơ nản lòng, nhưng thầy Thái vẫn kiên trì hướng dẫn, động viên em cố gắng.

Thơ nhớ mãi lần đầu làm quen với bàn phím máy tính. Trước rất nhiều phím bấm, em băn khoăn hỏi: “Thầy ơi, cái bàn phím có cả trăm phím như thế này mà em chỉ có mười ngón tay thì sử dụng kiểu gì được hả thầy?”. Thầy chỉ nhẹ nhàng đáp: “Em cứ học đi rồi sẽ sử dụng được!”.

Sau khóa học, Thơ đã có thể tự soạn thảo văn bản, sử dụng thư điện tử và tìm kiếm thông tin trên mạng. Được thầy khích lệ, em tiếp tục học bổ túc văn hóa và hoàn thành chương trình tại Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Nguyễn Văn Tố. Với Thơ, thầy Thái không chỉ là người dạy những kiến thức đầu tiên về máy tính, mà còn như một người anh luôn quan tâm, sẻ chia.

Một học viên khác là Đậu Ngọc Kiên cũng nhận được sự giúp đỡ tận tình của thầy Thái trên hành trình tiếp cận công nghệ. Là học sinh khiếm thị, Kiên tham gia hai lớp học do thầy trực tiếp giảng dạy: sử dụng Zalo trên máy tính và định hướng di chuyển kết hợp ứng dụng công nghệ để tra cứu bản đồ, đặt xe. Kiên kể lại, ở lớp học, thầy theo sát từng học viên, kiên nhẫn hướng dẫn thao tác trên bàn phím và trình đọc màn hình. Điều khiến Kiên cảm phục là thầy cũng là người khiếm thị nên thấu hiểu những khó khăn mà học viên gặp phải. Thầy luôn gần gũi, dí dỏm, động viên học trò vượt qua mặc cảm, tin vào khả năng của chính mình.

d82a7195-def8-429e-8f59-e0817e69693c.jpg
Thầy giáo Nguyễn Trung Thái hướng dẫn học viên khiếm thị tại lớp tập huấn sử dụng Gmail tiêu chuẩn cho người khiếm thị Hà Nội. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Mở cánh cửa tương lai cho người khiếm thị

Năm 1999, khi mới 14 tuổi, Nguyễn Trung Thái bị bong võng mạc. Sau bảy năm điều trị với chín lần phẫu thuật, anh mất hoàn toàn thị lực. Biến cố khiến cuộc sống của cậu bé đang tuổi lớn thay đổi. Thái từng thu mình, ngại giao tiếp và không biết sẽ học tập, làm việc thế nào khi không còn nhìn thấy.

Bước ngoặt đến khi anh tham gia Hội Người mù thành phố Hà Nội. Tại đây, Thái được học chữ nổi Braille, gặp gỡ những người cùng cảnh ngộ nhưng vẫn lạc quan, tự tin và chủ động trong cuộc sống. Nhìn cách họ học tập, làm việc, anh dần nhận ra khiếm thị không có nghĩa là mọi cánh cửa đều khép lại. Thái bắt đầu học công nghệ thông tin và từ người từng được hướng dẫn, Thái trở thành người truyền dạy kiến thức cho những người cùng cảnh ngộ. Anh hiểu rằng, với người khiếm thị, biết sử dụng máy tính không chỉ là có thêm một kỹ năng, mà còn là thêm cách tiếp cận thông tin, học tập, giao tiếp và tìm kiếm cơ hội việc làm.

Ngoài giờ lên lớp, anh hỗ trợ học viên cài đặt phần mềm, khắc phục sự cố máy tính, hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh. Anh đến các hội người mù ở cơ sở để hướng dẫn hội viên, có khi đến tận nhà, có khi dạy trực tuyến. Anh còn biên soạn tài liệu sử dụng điện thoại thông minh dành cho người khiếm thị, tham gia xây dựng nội dung trên các kênh thông tin của Hội Người mù thành phố Hà Nội.

ea9b8a68-80fc-4bbc-a7f9-be31c28677d6.jpg
Thầy Nguyễn Trung Thái kèm cặp các học viên thực hành trên máy tính để bàn. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Hiện nay, trên cương vị Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp thuộc Hội Người mù thành phố Hà Nội, thầy Nguyễn Trung Thái không ngừng dành tâm huyết cho hoạt động đào tạo nghề, trang bị kỹ năng để người khiếm thị có thêm cơ hội tìm việc làm, tạo thu nhập và từng bước tự chủ trong cuộc sống.

Từ đầu năm 2026, trung tâm tổ chức 9 lớp dạy nghề và 12 lớp kỹ năng, với tổng cộng 308 lượt học viên tham gia. Trung tâm phối hợp với Trường Trung cấp Future Việt Nam triển khai chương trình trao 20 suất học bổng mỗi năm; Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cấp 20 chứng chỉ nghề xoa bóp cho học viên khiếm thị. Đáng chú ý, Thái vận động nguồn lực tổ chức hai khóa đào tạo nghề gội đầu dưỡng sinh, mở thêm hướng học nghề phù hợp với người khiếm thị.

Cùng với đào tạo nghề, anh dành nhiều tâm huyết nghiên cứu và trực tiếp hướng dẫn người khiếm thị sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI). Các lớp học được tổ chức tại trung tâm và một số hội, chi hội người mù các địa phương. Học viên được làm quen với ChatGPT, Gemini để tìm kiếm thông tin, hỗ trợ học tập, soạn thảo nội dung, quảng bá dịch vụ và giải quyết công việc thường ngày.

646407dd-2336-4124-9857-03b9563ce0df.jpg
Thầy Nguyễn Trung Thái hướng dẫn một học sinh khiếm thị sử dụng điện thoại thông minh. Ảnh: Nhân vật cung cấp.

Với người khiếm thị, sử dụng hiệu quả các công cụ này đòi hỏi phần mềm hỗ trợ phù hợp và cách hướng dẫn riêng. Thầy Nguyễn Trung Thái không chỉ giới thiệu tính năng, mà còn hướng dẫn học viên cách đặt câu hỏi, kiểm tra thông tin và vận dụng kết quả vào công việc. Theo anh, công nghệ không làm thay con người, nhưng nếu biết sử dụng đúng cách, nó có thể giúp người khiếm thị tiết kiệm thời gian, tiếp cận tri thức và chủ động hơn.

Từ kinh nghiệm thực tế, thầy Nguyễn Trung Thái cùng nhóm công nghệ của trung tâm xây dựng trợ lý AI mang tên “Tàn nhưng không phế”, hỗ trợ người khiếm thị tìm kiếm thông tin, học tập và tiếp cận kiến thức nghề nghiệp. Sản phẩm đã được Hội Người mù thành phố Hà Nội ghi nhận, đạt giải Ba tại Ngày hội Tin học toàn quốc do Hội Người mù Việt Nam tổ chức và nhận Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ).

Từ cậu bé từng mặc cảm khi mất đi thị lực, Nguyễn Trung Thái đã tìm thấy con đường của mình trong tri thức và công việc giảng dạy. Giờ đây, anh tiếp tục trao đi những điều mình từng nhận được: sự chỉ dẫn, lòng kiên nhẫn và niềm tin. Với những người học trò khiếm thị như Thơ, như Kiên, món quà quý giá sau mỗi khóa học không chỉ là một kỹ năng mới, mà còn là sự tự tin để bước tiếp bằng chính khả năng của mình.

(0) Bình luận
Nổi bật
Đừng bỏ lỡ
Người thầy trao tri thức, vun đắp tương lai cho người khiếm thị